Om het belang van een goed contract nog eens te benadrukken, hebben wij Mr. ing. Nico Keijser van Keijser Consultancy bereid gevonden om een aantal columns over deze materie te schrijven. Deze zijn tot stand gekomen met medewerking van Dhr. Jacques Honkoop van Synthese Consultancy.

 

Column 1: Auteursrecht

Bij de overdracht van auteursrecht op broncode zijn vele aspecten van belang. Hier worden er enkele toegelicht.

 

Wanneer u als freelance programmeur wordt gevraagd om programmatuur te vervaardigen dan ligt het auteursrecht op de broncode van dat programma per definitie bij u. De Auteurswet zegt: “Het auteursrecht is het uitsluitend recht van de maker van een werk ….”.
Voor programmeurs in dienstverband ligt dat anders: daar komt het auteursrecht de werkgever toe.

 

Opdrachtgevers willen dit uiteraard voorkomen. In veel gevallen bent u als freelancer ingehuurd om – een deel van – een programma te vervaardigen dat uw opdrachtgever zelf commercieel wil gebruiken of weer aan anderen wil overdragen.

 

Voor het overdragen van auteursrecht is volgens de wet een akte vereist. Dus mondeling afspreken “ik schrijf het wel en dan zijn de rechten voor jou” is niet rechtsgeldig. In een “Akte van overdracht en levering van auteursrechten” dient duidelijk te worden omschreven wat wordt overgedragen: welke broncode en welke documenten.

 

Het auteursrecht kent twee rechten: Het exploitatierecht en het persoonlijkheidsrecht. Uiteraard zijn er vele aspecten van belang wanneer u auteursrechten overdraagt, maar enkele belangrijke zijn:

- Wanneer u één van de beide auteursrechten overdraagt kunt u diezelfde broncode of codefragmenten dus niet meer voor een andere opdrachtgever gebruiken. Voor een nieuwe opdrachtgever dient u altijd een, zo zegt de wet “nieuw en oorspronkelijk werk” te maken. Dit is niet van toepassing op met ontwikkeltools gegenereerde broncode. Hier zit wel een addertje onder het gras. Wanneer u voor een bepaalde opdrachtgever uw ontwikkeltool aanpast om handiger te gebruiken broncode te genereren, dan moet u die aanpassing voor een nieuwe opdrachtgever ongedaan maken. 
- U kunt geen rechten overdragen die u zelf niet heeft: Wanneer u zelf gebruik maakt van onderaannemers dan dient u met hen een akte voor de overdracht van auteursrechten af te sluiten. 
- Veel opdrachtgevers eisen dat u ook afstand doet van uw persoonlijkheidsrechten op de broncode. Deze geven de houder van deze rechten de bevoegdheid om na oplevering wijzigingen aan te brengen in dat werk. Daarom zullen opdrachtgevers, zeker bij een afgerond stuk broncode, eisen dat u ook die rechten zult overdragen. Anders kunnen ze later niet zonder uw toestemming wijzigingen aanbrengen.


Praktijkgeval:
Een groot bedrijf laat door verschillende freelancers en bedrijven delen van broncode vervaardigen. Alle ingehuurde personen en bedrijven zijn opdrachtnemer geworden.
Een van die opdrachtnemers is een besloten vennootschap die naast eigen medewerkers ook een freelancer inhuurt om aan broncode te werken. De BV draagt met een nette akte de rechten over aan zijn opdrachtgever (het bedrijf) maar verzuimt om een zodanige akte met de ingehuurde freelancer op te maken. In de praktijk vervaardigt de freelancer het merendeel van de broncode. Na enige tijd bemerkt de freelancer dat zijn programmatuur niet alleen wordt gebruikt in Nederland maar ook in een tweetal buitenlandse vestigingen en hij spreekt het bedrijf, de gebruiker van de programmatuur, hierop aan met een claim.
De gebruiker wijst op zijn beurt naar de besloten vennootschap waarvoor de freelancer zijn werk in opdracht heeft verricht. De besloten vennootschap werd zo geconfronteerd met een kostenpost nadat de opdracht al was afgesloten. Partijen zijn er in onderling overleg uitgekomen maar het is duidelijk dat een vooraf afgesloten akte van overdracht goedkoper zou zijn uitgevallen.

 

Juridische Vraagbaak IT United,
mr. ing. Nico Keijser m.m.v. Jacques Honkoop